10 điều phụ nữ nên tránh khi mang bầu

(Ba bau) - Không có gì quan trọng hơn đối với bà bầu là có một sức khỏe tốt và an toàn cho bé. May mắn rằng những điều này đều nằm trong tầm tay bạn.
Hãy truy cập chuyên mục bà bầu trên Eva.vn mỗi ngày - để tìm hiểu những vấn đề dành cho phụ nữ mang thai.

Dưới đây là danh sách 10 điều bà bầu nên tránh trong suốt quá trình bầu bí.

1. Tránh căng thẳng

Stress trong quá trình mang thai có thể gây rất nhiều hiểm họa nghiêm trọng cho thai phụ và em bé như: táo bón, đau lưng, mất ngủ và thậm chí dẫn đến sinh non hoặc nhẹ cân. Vì vậy, bà bầu nên có một cuộc sống lành mạnh, thoải mái tư tưởng trong thời gian mang thai.

2. Tránh khói thuốc lá

Hút thuốc lá vô cùng có hại cho thai nhi và ngay chính thai phụ. Trong thời gian mang thai, bà bầu nên tuyệt đối tránh tiếp xúc với thuốc lá, ngay cả khói thuốc từ môi trường bên ngoài. Khi bạn hút thuốc, em bé sẽ nhận được ít oxy hơn gây phát triển chậm và nhẹ cân. Khói thuốc lá cũng được cho là có liên quan đến hiện tượng sinh non và các biến chứng nguy hiểm khi mang thai.

3. Tránh dược phẩm OTC, đặc biệt Aspirin

OTC - viết tắt của Over the Counter (chỉ những loại thuốc mà người bệnh có thể tự mua mà không cần toa thuốc của bác sĩ). Bà bầu không được tự ý dùng những loại thuốc này trừ khi được sự cho phép của bác sĩ. Bởi vì tất cả những loại thuốc khi bạn uống vào đều đi qua nhau thai, ảnh hưởng tới trực tiếp đến thai nhi.


Bà bầu nên có một cuộc sống lành mạnh. (Ảnh minh họa)

4. Tránh giường ngủ của mèo

Mèo rất dễ mắc bệnh Toxoplasma – một căn bệnh khá nguy hiểm đặc biệt với bà bầu. Vì vậy, khi mang thai, bạn nên nhờ ông xã chuyển ngay giường của mèo ra một phòng khác. Toxoplasma là một bệnh có thể gây dị tật bẩm sinh ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên điều này không có nghĩa là bạn không thể chơi với mèo trong suốt thời gian mang thai.

5. Tránh cà phê

Trong thời gian mang thai, bạn nên tránh cà phê, chè và nước ngọt có chứa caffeine. Nguyên nhân là những loại đồ uống này có chất kích thích gây nghiện rất nguy hiểm với thai nhi.

6. Tránh bổ sung quá nhiều Vitamin A

Vitamin A có nhiều trong hầu hết các loại thực phẩm bạn ăn hàng ngày, chính vì vậy rất hiếm có người thiếu vitamin A. Việc bổ sung quá nhiều vitamin A gây thừa trong thời kì mang thai có thể gây độc hại cho em bé và nguy hiểm hơn có thể gây dị tật bẩm sinh hoặc sảy thai. Trong thời gian mang thai, bạn cần 770 microgram vitamin A là đủ. Phụ nữ cho con bú là 1.300 microgram.

7. Tránh các loại thuốc trừ sâu

Trong suốt thời kì mang thai, đặc biệt là tam cá nguyệt thứ nhất, bạn không nên tiếp xúc với các loại thuốc trừ sâu và các chất tẩy rửa mạnh trong nhà vì lúc này, hệ thần kinh của thai nhi đang phát triển mạnh mẽ. Khi tiếp xúc quá nhiều với những loại hóa chất sẽ ảnh hưởng đến thần kinh và sự phát triển trí não của trẻ.


Khi mang thai, phụ nữ không nên tắm xông hơi. (Ảnh minh họa)

8. Tránh tắm hơi, tắm nước nóng

Phụ nữ mang thai khi nhận nhiệt độ quá nóng vào cơ thể như tắm hơi, tắm nóng dễ làm thay đổi nội tiết và nhiệt độ cơ thể ảnh hưởng trực tiếp đến thai nhi. Những nghiên cứu mới đây chỉ ra rằng, phụ nữ mang thai tắm xông hơi hoặc nước nóng có thế làm thai nhi bị dị tật thần kinh.

9. Tránh các loại cá chứa thủy ngân

Các loại cá có chứa nhiều thủy ngân bao gồm: cá mập, cá kiếm, cá thu vua, cá lát, cà ngừ đóng hộp. Phụ nữ mang thai ăn cá có nhiễm thủy ngân cao có nguy cơ gây tổn thương não trẻ. Chú ý khi ăn loại đồ biển, bạn nên chế biến kỹ trước khi sử dụng.

10. Tránh rượu

Tất cả những đồ uống có chứa cồn như rượu, bia, nước ngọt đều không được khuyến khích sử dụng khi mang thai. Khi sử dụng những loại đồ uống này, thai nhi rất dễ nhiễm hội chứng nhiễm rượu ở bào thai (fetal alcohol syndrome (FAS)) và có các khuyết tật về tinh thần hoặc thể chất.

Ăn canh rau ngót có làm sảy thai không?

(Ba bau) - Canh rau ngót là một món canh nhiều chất dinh dưỡng rất bổ ích cho mọi người, đặc biệt là đối với phụ nữ. Tuy nhiên món ăn từ rau ngót lại là một món ăn được cảnh báo với phụ nữ mang thai. Vậy sự thật vấn đề này như thế nào?
Hãy truy cập chuyên mục bà bầu trên Eva.vn mỗi ngày - để tìm hiểu những vấn đề dành cho phụ nữ mang thai.

Thành phần dinh dưỡng của rau ngót

Nghiên cứu về thành phần dinh dưỡng từ rau ngót cho thấy trong rau ngót có 5,3% protit, 3,4% gluxit, 2,4 tro, trong đó chủ yếu là canxi (169mg%), photpho (64,5mg%), Vitamin C (185mg%).

Rau ngót có nhiều axit min cần thiết. Ví dụ như trong 100g rau ngót có 0,16g lysin; 0,13g metionin; 0,05g tryp-tophan; 0,25g phenylalalin, 0,34g treonin, 0,17g valin, 0,24g leuxin và 0,17g izoleucin ....

Ảnh hưởng của rau ngót với thai kỳ


Phụ nữ mang thai bình thường thỉnh thoảng vẫn có thể ăn một ít rau ngót luộc hay nấu canh. (Ảnh minh họa)

Cho đến nay những nghiên cứu khoa học chưa có nghiên cứu nào chỉ ra tác hại của rau ngót với thai kỳ. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm dân gian, phụ nữ sau đẻ, sau sảy, sau nạo chữa sót rau nhau bằng cách: Hái độ 40g lá rau ngót. Rửa sạch dã nát. Thêm một ít nước đã đun sôi để nguội vào. Vắt lấy chừng 100ml nước. Chia làm hai lần uống, mỗi lần cách nhau 10 phút. Sau chừng 15-20 phút nhau sẽ ra.

Thực tế có nhiều bài thuốc để chữa chậm kinh và phá thai từ món rau ngót, nên món ăn từ rau ngót được cảnh báo là có hại cho thai kỳ mà thai phụ nên hạn chế ăn, đặc biệt là với những thai phụ có tiền sử sảy thai liên tiếp, đẻ non, con quý hiếm (thụ tinh trong ống nghiệm) thì nên hạn chế ăn rau ngót đặc biệt là uống nước rau ngót sống, liều cao. Tốt nhất chờ đến khi sinh nở song bạn có thể thoải mái chế biến và thưởng thức món canh rau ngót, khi đó món canh rau ngót lại rất tốt cho bạn.

Phụ nữ mang thai bình thường thỉnh thoảng vẫn có thể ăn một ít rau ngót luộc hay nấu canh. Tuy nhiên phải chọn những loại rau ngót sạch, tươi để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, tránh ngộ độc.

(Theo Mangthai.vn)

Ăn nhiều rau quả đắng có thể sảy thai

(Eva.vn) - Ăn nhiều khổ qua, rau đắng, tiêu, ớt… có thể gây sẩy thai, tiêu chảy, xuất huyết, hại hệ thần kinh thai nhi.

Vào những ngày thời tiết oi bức, nếu dùng nước đắng, nước mát chế biến từ một số rau quả có tác dụng giải nhiệt như khổ qua, rau má, rau đắng… hoặc ăn một ít thực phẩm có vị cay như ớt, tiêu… để ra mồ hôi, điều hoà thân nhiệt, thì rất tốt cho sức khoẻ. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của các chuyên gia dinh dưỡng và y học cổ truyền, khi sử dụng các thực phẩm có vị đắng, cay phải rất chú ý xem có phù hợp thể trạng của mình không.

Lương y Đinh Công Bảy, tổng thư ký hội Dược liệu TP.HCM cho biết, một số rau quả có vị đắng, tính mát, lạnh như khổ qua, rau má, atisô, rau đắng... thường có tác dụng thanh nhiệt, nhuận gan, giải độc nên rất có ích cho cơ thể trong trường hợp cần giải nhiệt, giải độc. Mỗi loại rau quả trên cũng có những tác dụng riêng đối với một loại bệnh nào đó.
Ví như trong khổ qua có chất charatin, có tác dụng tương tự như insulin, giúp hạ đường huyết, rất có ích trong chữa trị bệnh tiểu đường. Còn các loại rau đắng, rau má, atisô… lại rất tốt cho người có tình trạng gan bị suy giảm chức năng giải độc.

“Mặc dù những rau quả có vị đắng vừa kể rất tốt cho một số bệnh nhưng vì chúng có tính lạnh nên những người có thể trạng hàn, da thịt mát, hay bị lạnh bụng, thường đi tiêu lỏng nên hạn chế dùng khổ qua, rau má, rau đắng… trong khẩu phần ăn hàng ngày”, lương y Công Bảy nói. Cũng theo lương y Công Bảy, ngoài nấu canh, xào rau… nhiều phụ nữ còn dùng khổ qua sắc nước uống mỗi ngày, như một phương pháp ăn kiêng để giảm béo. Việc giảm béo này sẽ không mang lại hiệu quả cao nếu không có chế độ ăn uống điều độ, tập luyện thể thao thường xuyên.


Những phụ nữ mang thai nên cẩn trọng với việc bổ sung các rau quả
có chất đắng như khổ qua.

ThS.BS Đào Thị Yến Phi, trưởng bộ môn dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, TP.HCM chia sẻ thêm: “Những phụ nữ mang thai nên cẩn trọng với việc bổ sung các rau quả có chất đắng như khổ qua. Vì chất charatin trong loại thực phẩm này tuy có tác dụng hạ đường huyết, tốt cho người bị tiểu đường nhưng lại có nguy cơ làm thai phụ dễ bị sẩy thai, xuất huyết và co thắt tử cung”. Cũng theo BS Yến Phi, trong quá trình nấu nướng, người nấu rất dễ sơ suất để sót lại hạt khổ qua trong món ăn. Nếu ăn phải hạt, có thể bị đau thắt bụng, nhức đầu, tiêu chảy, thậm chí hôn mê… do trong hạt khổ qua chứa chất vicine gây ngộ độc.

Với nhiều người, bữa ăn sẽ quá nhạt nhẽo nếu trong bát canh chua, chén nước mắm thiếu màu đỏ của ớt; cá kho tiêu thiếu vị đen của tiêu sọ... Không ít người phải cho thật nhiều ớt, tiêu vào món ăn, ăn đến khi nước mắt chảy ràn rụa thì mới thấy ngon, thấy đã, “Thói quen quá liều này rất không tốt cho sức khoẻ”, lương y Công Bảy khuyến cáo. Ông cho biết thêm, ớt chứa nhiều vitamin C, có thể giúp khống chế phần nào các bệnh tim mạch, kích thích tiêu hoá, khí huyết lưu thông, tinh thần hưng phấn hơn. Tuy nhiên, chỉ nên ăn ớt với liều lượng vừa phải. Nếu sử dụng quá nhiều, ăn mỗi lần cả vốc ớt, chất chát trong ớt sẽ kích thích mạnh đến niêm mạc dạ dày, gây đau bụng, đi ngoài, thậm chí làm chảy máu ở những trường hợp có bệnh trĩ. “Ngoài ra, những trường hợp bị cao huyết áp, viêm họng, viêm thực quản, viêm loét dạ dày... nên hạn chế thói quen ăn ớt. Thậm chí không ăn ớt lại càng tốt cho sức khoẻ hơn”, lương y Công Bảy lưu ý.

Theo BS Yến Phi, phụ nữ mang thai thường thích ăn ớt, bởi ớt giúp họ cảm thấy ngon miệng, loại trừ được những cơn nôn oẹ khó chịu do chứng nghén. Tuy nhiên, các sản phụ chỉ nên cho vài lát ớt vào món ăn để góp thêm hương vị. Vì nếu ăn quá nhiều, các chất trong ớt có thể làm tăng sự chuyển hoá trong cơ thể, “Ớt có chứa nhiều chất gây tê, sẽ làm hại đến hệ thần kinh thai nhi, có thể gây liệt, thậm chí làm dị tật khiến cho thần kinh của bé không phát triển được”, BS Yến Phi khuyến cáo.

Mẹ lắc mạnh tay, con bị tổn thương não

Trẻ có thể bị tổn thương não nghiêm trọng khi bị lắc mạnh. (Ảnh minh họa).

Hành động bế, ru, lắc nhẹ của mẹ có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển não bộ của trẻ.

Cơ vùng cổ của bé còn yếu nên không đủ sức giữ cho đầu ở vị trí ổn định. Do đó, khi bị lắc mạnh, não của trẻ bị dịch chuyển qua lại với cường độ cao trong hộp sọ, dẫn đến hậu quả tổn thương não và các cấu trúc thần kinh khác.

Lứa tuổi thường bị tổn thương não theo cơ chế này là những trẻ sơ sinh hay nhũ nhi, trung bình từ 3 - 8 tháng; đôi khi xảy ra ở trẻ lớn hơn đến 4 tuổi.

Các thương tổn xảy ra tùy theo mức độ nặng của hành động như: đứt mạch máu não và các sợi thần kinh, xé rách mô não, dập não và xuất huyết não. Trẻ có thể tử vong do tổn thương não nặng hay tiến triển lan tỏa. Nếu trẻ sống được thì di chứng thần kinh rất nặng nề: có thể bị mù; bị điếc; co giật, động kinh; chậm phát triển tâm thần vận động; yếu liệt; kém thông minh; khó khăn trong việc học tập và sử dụng ngôn ngữ; mất khả năng tập trung và ghi nhớ.

Cha mẹ tuyệt đối không được rung lắc trẻ dù với bất kỳ tư thế nào. Ảnh minh họa

Biểu hiện của trẻ khi mới tổn thương?

- Ngủ gà.

- Tăng kích thích.

- Nôn ói.

- Bú và nuốt kém.

- Biếng ăn.

- Mất khả năng cười và phát âm.

- Cứng đờ.

- Co giật.

- Khó thở.

- Rối loạn ý thức.

- Đồng tử không đều.

- Mất khả năng nâng đầu.

- Mất khả năng nhìn tập trung hay vận động mắt.

Những trường hợp nhẹ, ban đầu có thể không có biểu hiện nhưng thương tổn vẫn tiếp tục phát triển, đôi khi biểu hiện di chứng khi trẻ ở tuổi đến trường. Khi đó, khó có thể nhận biết những biểu hiện bất thường đó của trẻ là do não trẻ đã tổn thương trước đó vì bị lắc mạnh.

Điều trị và phòng ngừa

Những tổn thương này thường để lại di chứng nặng nề nên việc điều trị vô cùng khó khăn và hiệu quả thấp, chủ yếu là phục hồi chức năng vận động và một chế độ giáo dục đặc biệt cho trẻ.

Những hậu quả nặng nề này hoàn toàn có thể phòng ngừa được, chủ yếu là do sự nhận thức của cha mẹ và người chăm sóc trẻ về nguy cơ thương tổn não khi trẻ bị lắc quá mạnh.

Chúng ta thường cảm thấy căng thẳng và bực bội khi trẻ khóc, dễ dẫn đến hành động bạo lực như dằn mạnh trẻ hay cầm vai trẻ lắc mạnh. Những cách sau đây có thể làm bé nín khóc nhanh và giúp các bậc phụ huynh giảm bớt sự khó chịu:

- Đong đưa nhẹ nhàng bé trên tay hoặc trong nôi.

- Quấn khăn hoặc mền cho bé có cảm giác an toàn và ấm áp.

- Tạo ra những tiếng động lạ để gây cho bé sự chú ý.

- Cho bé những đồ chơi có âm thanh.

- Hát ru hay nói chuyện với bé.

- Cho bé bú mẹ hoặc sữa bình.

- Đặt bé nằm áp sát vào người mẹ và thở chậm rãi, nhẹ nhàng.

Nếu bé vẫn còn khóc nhiều, chúng ta nên xem xét: bé có đói, tã có ẩm ướt không, có dấu hiệu bệnh như: sốt, khó nuốt, ăn không tiêu, đau bụng không…

Nếu có biểu hiện bất thường, nên đưa bé đến bác sĩ thăm khám.

Cha mẹ nên biết cách điều khiển cảm xúc, tránh những căng thẳng khi chăm sóc trẻ và cảnh báo với những người tham gia chăm sóc trẻ sự nguy hiểm cho trẻ khi bị lắc mạnh.

Theo BS. VÕ NGỌC THỦY TIÊN

(Theo Sức khỏe và Đời sống)

Bé có thể đột tử khi dùng cũi thiếu an toàn

Bạn cần đặc biệt lưu ý để đảm bảo an toàn khi cho con dùng cũi. (Ảnh minh họa).

Không phải cứ cho con vào cũi là an toàn, bé vẫn có thể tử vong do bị nghẹt thở.

Khi sử dụng cũi, chúng ta ít khi quan tâm tới các vấn đề an toàn bởi chúng ta thường cho rằng đưa bé vào cũi đã là an toàn rồi. Nhưng trên thực tế, khi đưa bé vào cũi, bé vẫn có thể gặp rủi ro bị ghẹt thở. Dưới đây là một số lời khuyên giữ cho bé an toàn khi sử dụng cũi:

1. Để giảm rủi ro mắc chứng đột tử đột ngột ở trẻ sơ sinh và ngăn chặn nghẹt thở, bạn nên đặt bé nằm ngửa trên đệm phẳng và chắc chắn. Không nên sử dụng đệm mềm.

2. Các nơi đặt bé tạm thời: Không bao giờ đặt bé ngủ trên giường người lớn, đệm nước.

Em bé dưới 18 tháng tuổi có thể bị nghẹt thở trong khi ngủ bởi vì cơ thể hoặc mặt của bé có thể bị mắc kẹt giữa các khe của đệm nước hoặc giữa khe giường và tường.

Bạn cần thường xuyên kiểm tra đồ dùng và chốt khóa an toàn của cũi của bé. (Ảnh minh họa).

3. Không bao giờ đặt cũi, giường trẻ em hoặc đồ đạc gần cửa sổ. Trẻ có thể sẽ trèo lên cửa sổ thông qua các đồ đạc này. Bạn nên đảm bảo tất cả các rèm cửa sổ hoặc các dây kéo cạnh cửa sổ đặt ngoài tầm với của trẻ.

4. Không bao giờ sử dụng các loại dây để treo đồ vật trên hoặc gần cũi nơi mà trẻ có thể với được đoạn dây đó. Nếu các món đồ chơi được treo lên bằng dây thừng hoặc dây chun, bạn hãy cắt bỏ các đoạn dây đó.

5. Để tránh bé bị nghẹt thở, không bao giờ được buộc núm giả/ đồ gặm nướu quanh cổ của em bé. Nên tháo bỏ yếm và vòng cổ của em bé bất cứ khi nào bạn đặt em bé ngồi chơi trong cũi hoặc khi bé chơi không mặt bạn.

6. Luôn luôn khoá cũi bất cứ khi nào bạn đặt bé ngồi chơi trong cũi. Ngay khi bé biết đứng, bạn nên điều chỉnh độ dày của đệm và loại bỏ các miếng đệm lót. Hơn nữa, bạn nên loại bỏ luôn những món đồ chơi lớn, các em bé tuổi chập chững năng động sẽ trèo lên những món đồ chơi lớn đó để ra ngoài.

7. Khi em bé cao khoảng 89cm, bạn có thể để bé ngủ trên giường của bé.

8. Không bao giờ dùng các tấm nhựa phủ mặt đệm. Các tấm nhựa đó có thể khiến bé ngạt thở khi úp mặt xuống đệm.

9. Kiểm tra đồ dùng trong cũi, kiểm tra chốt khoá thường xuyên.

(Theo SC)

Cũi cũng không phải lúc nào cũng an toàn với trẻ

Ảnh: babystuffworld.com.

Các bậc cha mẹ thường tin rằng cũi là một trong những nơi an toàn nhất họ cho bé, và mặc dù điều đó vẫn đúng, song họ vẫn nên chú ý từ những điều nhỏ nhặt nhất. Số liệu từ Bệnh viện Nhi trung ương Mỹ cho thấy mỗi năm có hơn 10.000 bé nhập viện vì sự cố liên quan đến cũi.

Ngoài ra, 100 bé sơ sinh hoặc trẻ biết đi tử vong mỗi năm vì môi trường ngủ trong cũi không an toàn.

Bé trai Conner Smith suýt nữa rơi vào danh sách đen này một năm trước, khi mẹ của bé đến cũi để kiểm tra hai đứa con sinh đôi của mình, Conner và Ethan, khi ấy một tuổi. Chị phát hiện ra Conner đang bị treo lủng lẳng trên một thanh cũi bị gẫy, chiếc áo sơ mi, mắc vào thanh cũi, đang siết chặt cổ cậu bé và em đã tím nhợt.

Theo ABC, cậu bé lập tức được đưa đến bệnh viện. Nhưng trước khi về nhà, cha của em đã phải thay ngay chiếc cũi khác.

"Đó là chiếc cũi chúng tôi dùng cho con gái mình, và hai cậu con trai được dùng lại đồ của chị. Chúng tôi không bao giờ nghĩ nó có thể gây nguy hiểm. Chuyện này đã khiến chúng tôi hiểu rằng điều gì cũng có thể xảy ra. Các bậc cha mẹ nên kiểm tra cũi thường xuyên để xem chúng có bị hỏng hay bong ở chỗ nào không", chị Kelly Smith nói.

Tai nạn xảy ra với trẻ thường là do cũi được thiết kế không hợp lý, bị gãy, hoặc đã quá cũ. Theo một nghiên cứu mới nhất vừa công bố, từ năm 1990 đến 2008, hơn 180.000 trẻ dưới hai tuổi đã phải nhập viện do những vết thương liên quan đến cũi, xe đẩy có mui hoặc xe cũi đẩy. Trong đó, 83% liên quan đến cũi.

Và theo tiến sĩ Gary Smith, tác giả nghiên cứu, con số này chắc chắn không đủ.

Để tạo ra môi trường thực sự an toàn cho trẻ trong cũi, chuyên gia khuyến cáo nên để cái cũi đúng với công năng của nó - giữ trẻ - chứ không phải là nơi chứa bất kỳ món đồ nào khác như chăn màn, gối, bỉm...

Tất cả những thứ này đều có liên quan đến việc làm tăng các ca chết đột tử ở trẻ. Hãy mặc cho trẻ thật ấm, và đừng thả thứ gì khác vào cũi.

Đệm trong cũi nên khít tới mức không thể đút vừa hai ngón tay giữa đệm và thành cũi, bởi trẻ sơ sinh có thể mắc kẹt trong những khoảng trống và chết ngạt.

Các ông bố bà mẹ còn đang dùng những chiếc cũi cũ kỹ hoặc đồ rẻ tiền đã bị long gãy thì nên vứt chúng đi.

T. An

Những đứa con đầu lòng bị 'bỏ rơi' khi có em

Nghe cô giáo phàn nàn cô con gái 8 tuổi dạo này hay nổi nóng, đánh bạn, chị Lan Anh rất bất ngờ. Trước đây, cô bé vốn hay nói hay cười, lại thường xuyên tham gia các chương trình văn nghệ ở trường.

Chị Hoàng Lan Anh (Trung Hòa, Nhân Chính, Hà Nội) làm kế toán cho một công ty nước ngoài. Chị rất bận nên thường xuyên về muộn. Hai vợ chồng đều có thu nhập cao nên gia đình chị có mức sống nhiều bạn trẻ mơ ước. Có một người giúp việc - mà chị vẫn đùa với đồng nghiệp là ISO 2010, chị rất yên tâm về hai cô con gái và tập trung cho công việc.

Gần đây, chị Lan Anh bất ngờ khi thấy cô con gái đầu của mình có những biểu hiện lạ: ngày càng ít nói và rất hay cáu kỉnh, thậm chí tỏ ra hung hăng, bất chấp, rất hay gây sự trêu cho em khóc... Cô giáo chủ nhiệm của cháu mỗi lần gặp chị cũng phàn nàn bé rất cục tính, dễ nổi xung với bạn bè. Tâm sự với chuyên gia tâm lý giáo dục, chị Lan Anh lo lắng: "Trước kia cháu rất vui vẻ, hay hát, còn thường xuyên tham gia biểu diễn văn nghệ ở trường. Không hiểu sao bây giờ lại như vậy".

Nhà giáo Đặng Thị Lệ Thủy - Giám đốc trung tâm Kỹ năng sống Smile's house (Láng Hạ, Hà Nội) cho biết, bà từng phải tư vấn cho rất nhiều vị phụ huynh có tâm sự như chị Lan Anh. Điều đáng nói là, phần lớn các cháu có tâm lý bất ổn khiến bố mẹ lo lắng này đều là các bé con đầu lòng mới có em hoặc hay bị bố mẹ so sánh với em.

Theo bà, trong số các trẻ này, ngoại trừ một số ít bị bệnh thực sự, còn lại phần lớn là do tác động của môi trường giáo dục, nhất là giáo dục ở gia đình. Đáng buồn là khá nhiều cha mẹ rất chủ quan, chỉ tới gặp các chuyên gia khi con cái gặp vấn đề nghiêm trọng. Thậm chí, một số người còn kết luận: "Nó hư, ích kỷ lắm, không biết nhường nhịn em...".

Trường hợp của vợ chồng anh Minh (Tây Hồ, Hà Nội) cũng là một điển hình.

Anh Minh là một quân nhân. Vợ anh là bác sĩ. Hai vợ chồng lấy nhau muộn và sinh được hai con. Ở tuổi 50 mà cậu con trai đầu của anh chị mới học lớp 4 và cô con thứ hai mới được 2 tuổi. Tìm đến nhà tâm lý, anh Minh bày tỏ sự lo lắng về việc cậu con trai đầu lòng ngày càng hay cáu kỉnh, hung hăng và lì lợm. "Chỉ cần bạn học ngồi cạnh lỡ chạm vào tay khi cháu đang viết là lập tức cháu quay ngay sang, gạt tất cả sách vở, hộp bút của bạn xuống đất với nét mặt dữ tợn...", anh kể.

Theo nhà giáo dục, thật ra, việc các cháu có sự thay đổi về tâm tính (kể cả tốt lên hay xấu đi) đều có biểu hiện từ từ. Các bậc cha mẹ nếu thường xuyên quan tâm đến con sẽ sớm nhận ra điều đó. Tuy nhiên, nhiều người lại chỉ để ý tới những biểu hiện cụ thể, dễ thấy mà ít chú ý tới tâm tư, cảm xúc của trẻ.

Thực tế, khi cha mẹ sinh thêm em bé, đứa trẻ nhận thấy nó đã bị mất vị trí trung tâm, không còn quan trọng với bố mẹ nữa, khi mà hầu như các bậc phụ huynh và tất cả mọi người đều mải bận bịu, lo lắng cho một em bé mới. Trẻ có thể không biết diễn đạt cảm xúc của mình bằng lời mà chỉ thể hiện bằng một số đòi hỏi nho nhỏ như "bố chơi với con", "mẹ xúc cơm cho con", "mẹ bế con"... , hay cố tình thực hiện những hành vi bất hợp lý để gây chú ý. Và rất tự nhiên, trong những hoàn cảnh này, đứa trẻ thường sẽ bị mắng và có thể phải chịu một hình phạt nho nhỏ vì "không ngoan trong khi bố mẹ bận bao nhiêu là việc".

"Những đứa con đầu lòng thường trải qua một giai đoạn với trạng thái tâm lý chung, đó là sự ghen tị, bướng bỉnh. Chúng thường thích cố tình làm ngược lại những điều bố mẹ mong muốn. Lâu dần, nếu bố mẹ không nhận ra, giúp con hiểu và thay đổi, trẻ sẽ hình thành thói quen xấu. Với những ông bố, bà mẹ quá bận rộn, thiếu thời gian chơi với con sẽ không nhận ra sự thay đổi tâm lý của con. Họ thường có những phản ứng rất bị động từ hoàn cảnh và không kiểm soát được cảm xúc của mình", bà Thủy lý giải.

Theo bà, thực tế, về tình cảm, các ông bố, bà mẹ chưa chắc đã thiên vị em nhỏ, nhưng bởi họ luôn nghĩ các em bé cần được chăm sóc, ưu tiên hơn nên vô tình làm anh, chị chúng nghĩ mình bị "ra rìa". "Nhiều người rất công bằng với con cái trong cách nuôi, dạy hằng ngày, vẫn chăm sóc con tốt, cho ăn uống, mua đầy đủ đồ chơi, quần áo, sách vở... và họ coi như vậy là đủ. Thế nhưng, điều trẻ cần nhất là được dành thời gian chơi cùng, được trò chuyện, vỗ về thì lại không có", bà nói.

Nhà giáo dục cho rằng, thật ra, giao tiếp với con cũng cần có nghệ thuật, có sự thấu hiểu, không áp đặt tâm lý của người lớn vào đứa con non nớt của mình. Cha mẹ hãy giúp con có tâm lý chuẩn bị, sẵn sàng đón nhận những sự việc có tính "bước ngoặt". Ví dụ: "Mẹ con mình đi mua quần áo cho em nhé... Con chọn khăn tắm cho em đi". "Theo con, em bé nên ngủ với ai nhỉ...". Khi có thêm em bé, dù bận rộn hơn, bạn cũng đừng quên thường xuyên, hỏi han con, chẳng hạn "hôm nay đến trường có chuyện gì con thích nhất?", "Con cùng các bạn chơi trò gì mà vui thế"...

Ngoài ra, mỗi đứa trẻ là một cá thể khác nhau. Cha mẹ tuyệt nhiên không nên có những câu nhận xét tưởng như vô hại như "em ngoan thế chứ, còn con hư lắm", "con bé khôn lắm, rất tình cảm, không như thằng anh đâu"... Các bậc phụ huynh cũng rất cần tỉnh táo để thật công bằng trong cách ửng xử với con. Tuyệt đối không bắt đứa lớn "nhường" em trong mọi trường hợp.

"Có rất nhiều các quy tắc làm cha mẹ để dạy dỗ con cái - nhưng quy tắc đầu tiên là phải biết mình đang làm gì? Hãy kiểm soát lời nói và hành động trước khi ứng xử với con" - bà Thủy chia sẻ.

Vương Linh

Bé sơ sinh mất đốt ngón tay vì mang găng

Mang bao tay giữ ấm cho con, người mẹ không biết sợi chỉ bên trong quấn lấy hai ngón tay bé, đến khi phát hiện thì một ngón đã bầm đen.

Phụ hunh cần cẩn trọng khi mang găng tay chân cho trẻ. Ảnh mang tính minh họa: Cao Lâm.

Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP HCM) xác định phần đầu ngón tay bệnh nhi 24 ngày tuổi đã bị hoại tử. Kiểm tra thấy không thể nuôi sống phần ngón tay này, thậm chí đoạn hoại tử có thể nhiễm trùng đến cả ngón, nên các bác sĩ buộc phải tháo bỏ phần đầu ngón tay đã bị hỏng.

Mẹ bé cho biết, sau khi mang bao tay cho bé, do không thấy con khóc và tỏ ra đau đớn nên chị không chú ý. Đến một ngày sau, khi thay găng khác thì mới phát hiện ngón tay của bé bị siết chặt.

Hai tháng trước, tại một trạm y tế ở Đức Huệ, Long An, các y tá cũng tiếp nhận một ca tương tự. Nạn nhân là em bé sơ sinh 12 ngày tuổi bị tím ngón tay cái do một sợi chỉ thừa trong găng tay quấn chặt. May mắn sau một ngày theo dõi, ngón tay hồng hào trở lại. Người mẹ cho hay do không kiểm tra nên không biết mặt bên trong của găng tay có chỉ thừa.

Tháng 10/2010, thấy con khóc thét, chị Xuyến ngụ tại An Nhơn Tây, Củ Chi (TP HCM), làm mọi cách mà bé không ngớt khóc. Cuối cùng khi mở găng chân của bé, chị mới phát hiện bên trong có một con bọ cạp. Bé bị sốt đến 2 ngày phải đưa đi cấp cứu.

Một trường hợp khác ở Thống Nhất (Đồng Nai), địu con trai 13 tháng tuổi trên lưng đi xe máy đến nhà bà ngoại cách nhà gần 10km, sợ bụi, chị Hoa dùng chiếc khen the để che mặt cho con. Đến nơi, người mẹ mới phát hiện con mình nằm yên bất động.

Tại cơ sở y tế địa phương, phải gần một giờ đồng hồ cấp cứu, các bác sĩ mới giúp bé tỉnh lại. Nguyên nhân được xác định do chiếc khăn the bám quá chặt vào mũi, kèm với gió khi mẹ chạy xe máy khiến bé không thể thở.

Theo các bác sĩ chuyên khoa chăm sóc trẻ sơ sinh Bệnh viện Nhi Đồng 1, sở dĩ vẫn có những tai nạn như trên đối với trẻ, một phần do người lớn chủ quan, mặt khác vì trẻ còn quá nhỏ để phản ứng khi bị nạn. “Nhiều bé sơ sinh thậm chí bị ngạt chỉ vì mẹ mệt quá ngủ quên, còn trẻ tự quơ tay khiến chiếc chăn trùm vào mặt”, một bác sĩ nói.

Riêng việc trẻ bị thương do vật lạ nằm bên trong bao tay bao chân, trong quần áo, không phải là hiếm thấy. Để phòng tránh, sau khi mua quần áo, găng tay găng chân cho trẻ, người lớn cần kiểm tra kỹ và cắt phần chỉ thừa (phía bên trong) nếu có.

Đặc biệt, do trẻ quá nhỏ để phản ứng trước tai nạn, người trông trẻ cần phải quan tâm đến những phản ứng bất thường của bé như bỗng dưng khóc thét hoặc nằm yên li bì, vì có thể cháu đang gặp sự số.

Cao Lâm